Określenie „strefa ATEX” pochodzi z języka francuskiego (atmosphére explosible) i oznacza obszar (przestrzeń), w którym występuje lub może wystąpić atmosfera wybuchowa. Klasyfikacja dzieli obszary ma konkretne strefy w zależności od rodzaju zagrożenia (gazy/pary, pyły). Dla gazów mamy oznaczenia „0”, „1” lub ”2”, a dla pyłów „20”, „21”, „22”. W instalacjach z produktami sypkimi może występować wewnątrz rurociągów, zbiorników, cyklonów i filtrów strefa „20”, a bezpośrednio w otoczeniu urządzeń strefa „22”.

Przygotowanie elementów będących fragmentami rurociągów (elementów systemu rurowego Jacob – bez napędów – złączek Eurac czy zaworów zaciskowych HO-Matic) do pracy w strefach zagrożonych wybuchem polega na wyrównaniu ładunków elektrostatycznych na poszczególnych elementach rurociągów lub pomiędzy nimi. Podczas transportu produktów sypkich generują się na poszczególnych elementach rurociągu ładunki elektrostatyczne. Związane jest to z tarciem cząsteczek o wewnętrzną ściankę rury. Jeżeli elementy rurociągu mamy od siebie oddzielone (na uszczelkami), to na poszczególnych elementach rurociągów pojawiają się różne potencjały i może dochodzić do przeskoku iskry inicjującej wybuch w rurociągu. Aby temu zapobiec, należy wyrównać potencjały ładunków elektrostatycznych na poszczególnych elementach rurociągów.

FOT. 1 System Jacob – połączenie

FOT. 2 System Jacob – mostek do odprowadzenia ładunków elektrostatycznych

FOT. 3 System Jacob – wyrównanie potencjałów elektrostatycznych za pomocą kabelka

Złączki rurowe Eurac mają w swoim uszczelnieniu specjalne nity (jednakowe we wszystkich typach złączek), dzięki którym następuje wyrównanie ładunków elektrostatycznych (poprzez obudowę złączki) pomiędzy łączonymi elementami rurociągu (rurami, łukami itp.).

 

FOT. 4 Złączka Eurac typu M

 

Zawory zaciskowe HO-Matic zostały zaprojektowane i wykonane w taki sposób, że nie występują potencjalne źródła zapłonu. Ponieważ nie ma źródeł zapłonu, zawory zaciskowe mogą być użyte w strefach EX 0, 1, 2, 20, 21, 22 (zgodnie z dyrektywą ATEX 2014/34/UE). Oczywiście należy pamiętać o uziemieniu zaworu (całego rurociągu). Można uziemić zawór, wykorzystując jedną ze śrub (przy zaworach kołnierzowych). Elastyczne wkłady w zaworach wykonane są z materiału przewodzące ładunki elektrostatyczne (do wyboru NR-E, NR-LR, NBR-LE, EPDM-LE). Zawory HO-Matic mające zastosowanie w strefach ATEX wykonane są całkowicie z aluminium, stali nierdzewnej lub z aluminium i przewodzącego ładunki elektrostatyczne czarnego EPDM.

FOT. 5 Zawory zaciskowe HO-Matic – seria 41

 

FOT. 6 Zasilacz śluzowy RotaVal

 

Przygotowanie urządzeń z własnym napędem (chodzi o urządzenia napędowe systemu rurowego Jacob lub podajniki celkowe i zasilacze śluzowe RotaVal) polega głównie, poza odebraniem ładunków elektrostatycznych, na przystosowaniu napędu do pracy w strefie zagrożonej wybuchem.

Z urządzeń firmy Jacob przeznaczonych do pracy w strefie ATEX wyróżniamy: przepustnice bez uszczelnienia, przepustnice z uszczelnieniem, przesypy dwudrogowe z osłoną wewnętrzną, przesypy dwudrogowe z uszczelnieniem wewnętrznym czy też rozdzielacze dwudrogowe z uszczelnieniem wewnętrznym oraz z dodatkowym doszczelnieniem wału. Wszystkie te urządzenia mogą być stosowane w instalacjach, w których występuje strefa ATEX 0 lub 20 wewnątrz urządzenia oraz strefa ATEX 22 na zewnątrz urządzenia. Ich napędy (siłowniki pneumatyczne) przeznaczone są do pracy w strefie ATEX. Osprzęt siłownika (elektrorozdzielacz i cewki o napięciu sterowania 24 V DC) także jest dostosowany do pracy w strefie wybuchowej. Natomiast zamiast skrzynki z dwoma mechanicznymi wyłącznikami krańcowymi stosowane są dwa indukcyjne czujniki położenia przeznaczone do pracy w strefie ATEX (o napięciu zasilania 24 V DC). Należy zwrócić uwagę, że długość przewodów indukcyjnych czujników położenia jest konkretnie określona i aby wyjść z przewodem (sygnałem) poza strefę ATEX, należy przewód przedłużyć lub zamówić wyłącznik krańcowy z dłuższym przewodem. Dla urządzeń z napędem elektrycznym cały napęd jest wykonywany zgodnie z wytycznymi dla danej strefy. 

Dla obrotowych rozdzielaczy wielodrogowych wyposażonych zawsze w napęd elektryczny (motoreduktor) przystosowanie do pracy w strefie ATEX wymaga doboru odpowiedniego silnika, odprowadzenia ładunków elektrostatycznych, zastosowania odpowiedniego osprzętu siłowników pneumatycznych (doszczelnienie rury obrotowej oraz zamknięcie nieaktywnych wylotów), a także zastosowania uszczelnienia rury obrotowej przewodzącego ładunki elektrostatyczne.

 

FOT. 7 System Jacob – przepustnica z uszczelnieniem w wykonaniu ATEX

 

FOT. 8 System Jacob – przesyp dwudrogowy z uszczelnieniem wewnętrznym w wykonaniu ATEX

 

Należy zwrócić uwagę, że wszystkie urządzenia przystosowane do pracy w strefie ATEX mogą być stosowane wyłącznie zgodnie z załączoną instrukcją obsługi. Wynika to z tego, że poszczególne podzespoły (napędy, elektrorozdzielacze, cewki, wyłączniki krańcowe) mogą mieć swoje ograniczenia dotyczące np. temperatury pracy czy prędkości obrotowej klapy (w przesypach i przepustnicach).

FOT. 9 System Jacob – rura ze wzmocnionymi wywijkami, o odporności na ciśnienie wybuchu wynoszące 10 bar

 

Elementy systemu Jacob w zależności od wykonania (grubości, średnicy i rodzaju połączenia) certyfikowane są na odpowiednią odporność na ciśnienie wybuchu. Elementy łączone na obejmy żłobkowe mają odporność na ciśnienie wybuchu wynoszące 3 bar (dla elementów do średnicy DN 300 i grubości ścianki g = 2 mm). Elementy łączone na kołnierze luźne mają odporność na ciśnienie wybuchu 3 bar (dla średnicy DN 710 lub DN 800 w zależności od rodzaju elementu). Elementy łączone na wywijki wzmacniane (do średnicy DN 300) oraz na kołnierze spawane mają odporność na ciśnienie wybuchu sięgające 10 bar.

Firma RotaVal, będąca jednym z zakładów produkcyjnych firmy Gericke, specjalizuje się w produkcji urządzeń do transportu pneumatycznego produktów sypkich (podajników celkowych, zasilaczy śluzowych oraz rozdzielaczy dwudrogowych). Podajniki celkowe i zasilacze śluzowe napędzane są za pomocą motoreduktorów, a rozdzielacze dwudrogowe z reguły za pomocą siłowników pneumatycznych.

Urządzenia te mogą być dostosowane do pracy w strefie ATEX 0 lub 20 wewnątrz urządzenia oraz do strefy ATEX 22 na zewnątrz urządzenia. Dodatkowo podajniki celkowe oraz zasilacze śluzowe mogą stanowić barierę ogniową i być certyfikowane na ciśnienie wybuchu wynoszące 10 bar (w zależności od sposobu wykonania odlewu). 

www.proorganika.com.pl